Kołobrzeg – twierdza Solidarności


Wstęp

Tytułem świadomie nawiązuję do książki Wiktora Gomulickiego, opisującej życie młodzieży pod zaborem rosyjskim. Moje wspomnienia obejmują lata 1969-1974, czyli okres tzw. realnego socjalizmu. Byłem wówczas uczniem Technikum Rybołówstwa Morskiego w Kołobrzegu, nazywanego popularnie TRM-em.

Rozdział 1. W którym opisuję moją drogę do TRM-u

W mojej rodzinie nigdy nie było tradycji morskich. Mama miała swoje korzenie na wileńszczyźnie, a ojciec na kielecczyźnie. Przodkowie zajmowali się raczej rolnictwem, a o rybołówstwie nawet nie myśleli. Jako trzyletnie pacholę wraz z całą moją rodziną zostałem przesiedlony wbrew swojej woli z powiatu lidzkiego do Białogardu.

Rozdział 2. W którym dowiaduję się, że jestem reksem

Pierwsze dni w nowej szkole to prawdziwa rewolucja na wszystkich frontach. Do domu daleko, nowi koledzy, nowe otoczenie, a przede wszystkim przestałem być poważanym ósmoklasistą, a stałem się pariasem na najniższym poziomie szkolnej egzystencji.

Rozdział 3. W którym okazuje się, że chodzę do szkoły bez szkoły

W Polsce wiele projektów realizuje się na zasadzie entuzjazmu i radosnej twórczości – najpierw coś się powołuje do życia, a później działa to według zasady „jakoś to będzie”. Tak było i z Technikum Rybołówstwa Morskiego w Kołobrzegu.

Rozdział 9. O kolegach moich szalonych

Wkrótce kolejny rozdział

3. Opozycja w cieniu Kościoła. CZĘŚĆ 2

W dniu 27.08.1985 r. szef białogardzkiej SB Lech Nowakowski sporządził kolejny plan działań operacyjno-prewencyjnych, dotyczący zabezpieczenia rozprawy przed Kolegium ds. Wykroczeń przeciwko Grażynie Annie Sztark.

05. Sprawa Hodysza i Siedlińskiego

Wyjątkową w realiach władzy komunistycznej była sprawa rozstrzygana przed Sądem Wojewódzkim w Słupsku przeciwko dwom funkcjonariuszom Służby Bezpieczeństwa, którym zarzucano zdradę.

Z ławy obrońcy i kibica (33). Refleksje nieuczesane

Ostatnio bardzo wiele dzieje się w Kołobrzegu i na świecie. Uwagi zaprezentuję w telegraficznym skrócie.

2. Opozycja w cieniu Kościoła. CZĘŚĆ 1

Kościół Katolicki w Polsce obok podstawowej funkcji religijnej spełniał również inne, w tym natury politycznej, społecznej oraz kulturalnej. Ponieważ miał znaczną autonomię i niezależność od władzy publicznej, był naturalnym azylem, w którym schronienia szukali przeciwnicy dyktatury.

Rozdział 4. Opowiadający o profesorach nie tylko w sposób podniosły

Po czterdziestu latach o profesorach ze szkoły średniej jest łatwiej, a jednocześnie trudniej pisać. Ta dwoistość wynika z dość powszechnej przypadłości polegającej na koloryzowaniu młodości, jak również z faktu, że chętnie staramy się nie pamiętać o rzeczach przykrych, a pielęgnujemy wspomnienia chwil radosnych. Z odległej perspektywy łatwiej oceniamy, jakie wartości wpojone przez profesorów były ważne, […]

Z ławy obrońcy i kibica (32). Czy niemowlaki muszą ginąć?

Śmierć bliźniąt we Włocławku wywołała ogólnopolską dyskusję i zmusiło Ministra Zdrowia do zarządzenia kontroli, bo okazało się, że takich zdarzeń jest bardzo wiele.

1. Zamiast wstępu

Białogard ma piękną wielowiekową historię, a pierwsze pisemne wzmianki sięgają Bolesław Chrobrego. Istnieje kilka prac dotyczących historii Białogardu, ale o dziwo najmniej znane są dzieje najnowsze po II Wojnie Światowej.

04. „Dezerterzy” z Polskiej Żeglugi Bałtyckiej w Kołobrzegu w czasie stanu wojennego

Istnieją dwie dominujące grupy teorii przestępstw politycznych. Pierwsza z nich określana jako przedmiotowa lub obiektywna główną uwagę kieruje na ustawodawcę, który określa rodzaje przestępstw uznawanych za polityczne.

Kołobrzeg w archiwum IPN – 31 (69). ZASŁUGI DLA WOLNEJ POLSKI

Naród i społeczeństwo, aby rozwijać się musi pamiętać o swojej przeszłości.

Z ławy obrońcy i kibica (31). ROCZNICA NAJWIĘKSZEJ MANIFESTACJI

W stanie wojennym największa manifestacja w Kołobrzegu odbyła się pod Katedrą 10 listopada 1982 roku.

Z ławy obrońcy i kibica (30). O PEDOFILII UWAG KILKA

Obserwuję sprawę dwóch duchownych podejrzanych o pedofilię na Dominikanie, a równocześnie odgrzaną sprawę kołobrzeską. Media przypuściły bezprzykładny atak na kościół.

Z ławy obrońcy i kibica (29). Kosza czas zacząć

Mamy mocno zmienioną drużynę. Za sobą sześć meczów kontrolnych. Przed nami nowy sezon.

Kołobrzeg w archiwum IPN – 30 (68). Ksiądz Mielczarek, a „Solidarność”

Artykuł Roberta Dziemby o księdzu Mielczarku uważam za bardzo ważny.

Kołobrzeg w archiwum IPN – 29 (67). Ukraińcy pod lupą SB

Niedawna rocznica ludobójstwa na Wołyniu skłania do poświęcenia uwagi naszym ukraińskim sąsiadom.

Z ławy obrońcy i kibica (28). Biznesmeni Herra i Bogucki

Wysokie wynagrodzenie dla prezesów Euro 2012 nie dziwi mnie. Wykazali się talentami biznesowymi i stadion w Kołobrzegu wynajęli prawdopodobnie za niecałe 7% wartości.

Kołobrzeg w archiwum IPN – 28 (66). Rok 1945 w Kołobrzegu

Kołobrzeg zdobyto, a nie wyzwolono. Taki wniosek wypływa też ze sprawozdań szefów UB. Jeszcze niedawno z okazji 18 Marca odżywał spór, czy Kołobrzeg wyzwolono, jak twierdziła to propaganda komunistyczna, czy też raczej zdobyto. W miarę poszerzania się naszej wiedzy o tamtym okresie pogląd o wyzwoleniu przechodzi do lamusa. Możemy już swobodnie pisać o zachowaniach armii […]

Kołobrzeg w archiwum IPN – 27 (65). Chwała Żołnierzom Wyklętym

1 marca 2013 r. szereg niezależnych grup i stowarzyszeń organizuje w Kołobrzegu uroczyste obchody „Narodowego Dnia  Pamięci Żołnierzy Wyklętych”. W dniu 26 lutego 2010 roku Prezydent Lech Kaczyński złożył w Sejmie projekt ustawy o ustanowieniu 1-go marca „Narodowym Dniem  Pamięci Żołnierzy Wyklętych”. Za pomysłodawcę uważany jest Janusz Kurtyka, tragicznie zmarły Prezes IPN-u, który przypomniał, że […]

Z ławy obrońcy i kibica (27). Syberiada

Jeszcze niedawno wywózki Polaków na Syberię przedstawiano jako wyraz troski sowietów. Teraz już można mówić więcej, tylko niestety brak jest rzetelnych opracowań.               Kilkanaście dni temu obchodziliśmy 150 rocznicę powstania styczniowego. Pan Prezydent pięknie przemawiał, ale ani razu nie wspomniał, z kim to owi Polacy walczyli. Jeszcze niedawno w podobnym stylu pisano o hekatombie […]

Z ławy obrońcy i kibica (26). Granice prawa

Sędzia Tuleya przyrównując metody śledcze zastosowane wobec doktora G. do czasów stalinowskich wywołał burzę medialną, w czasie której nie zauważono, że jest to stała praktyka niezależna od opcji politycznej sprawującej władzę.                 Z góry zastrzegam, że nie zamierzam uczestniczyć w sporze wywołanym ustnym uzasadnieniem sędziego Tuleyi wyroku w sprawie przeciwko doktorowi G. o […]

Z ławy obrońcy i kibica (25). Towarzysz Gierek Edward – człowiek roku

Pomysł, aby Gierek Edward został człowiekiem roku skrytykowany przez szefa SLD, znalazł poparcie Jacka Kusia.                 Na początku roku jeden z czołowych działaczy SLD rzucił pomysł, aby rok 2013 ogłosić rokiem Gierka Edwarda w stulecie jego urodzin. Od pomysłu tego wyraźnie zdystansował się szef SLD Leszek Miller. Wszyscy inni działacze partyjni wyrazili swój […]

Kołobrzeg w archiwum IPN – 26 (64). Andrzej Starzecki – harcerz niezłomny

Stowarzyszenie Przywracania Pamięci „Kołobrzeg 80” przedstawia Andrzeja Starzeckiego, jednego z nominowanych do medalu „Za Zasługi dla Wolnej Polski”. W dniu 8 grudnia 2012 roku o godzinie 1700 w Sali Koncertowej Ratusza w Kołobrzegu Stowarzyszenie Przywracania Pamięci „Kołobrzeg 80” i Katolicka Inicjatywa Kulturalna organizują rocznicowe spotkanie upamiętniające ofiary stanu wojennego. Spotkanie będzie miało bogaty program artystyczny. […]

Z ławy obrońcy i kibica (24). Zdanie odrębne

Społeczna dyskusja o Amber Gold toczy się głównie wokół kondycji Sądów i Prokuratury.     Początkowo powszechne zdziwienie wzbudziło, że młody biznesmen kilka razy został skazany za oszustwa i za każdym razem była to kara w zawieszeniu. Później ujawniono, że osoba wielokrotnie skazywana pełni funkcję w zarządach różnych spółek. Sędziowie w Krajowym Rejestrze Sądowym nie […]

Z ławy obrońcy i kibica (23). Podnieśmy się z kolan

Dzisiaj (wtorek) o 1800 w Hotelu Pro-Vita spotykają się ludzie gotowi podnieść Kotwicę z dna.    Decyzja o zaprzestaniu finansowania koszykówki i wycofaniu się z rozgrywek rzuciła jej sympatyków na kolana. Po początkowym załamaniu rośnie w siłę grupa osób, którzy wierzą, że można jeszcze uratować Kotwicę. Prezes Trojanowski kilkanaście dni temu powiedział, że aby przetrwać […]

Z ławy obrońcy i kibica (22). Sierp i młot

Artykuł 256 k.k. zabrania propagowania różnych totalitarnych ustrojów, a w szczególności nośników symboliki faszystowskiej i komunistycznej. Ostatnie wydarzenia pokazują, że nie jest to martwy zakaz.     Z nauką historii od dłuższego czasu nie jest w Polsce najlepiej. Młodsze pokolenie wie, że nie można po murach malować swastyki, ale często można spotkać osoby w koszulkach […]

Z ławy obrońcy i kibica (21). O ustawie tzw. „uzdrowiskowej”

Ustawowe uregulowanie działalności handlowej na terenie uzdrowisk budzi w Kołobrzegu wielkie emocje.       W „Gazecie Kołobrzeskiej” w numerze 18 z 4 maja 2012 roku na pierwszej stronie znalazł się artykuł pod znamiennym tytułem „Ustawa uzdrowiskowa bublem?”. Bardzo dobrze, że o tak ważnym dla Kołobrzegu problemie pisze się na pierwszej stronie, ale źle się […]

Z ławy obrońcy i kibica (20). Pytania o stadion i nie tylko – cz. II

Niektórzy wątpili, aby Pan Prezydent Janusz Gromek odpowiedział na moje pytania. Odpowiedzi są, ale nie wszystkie. Tylko częściowo jestem z nich zadowolony.   Kilka dni temu otrzymałem od Pana Prezydenta Janusza Gromka odpowiedź na pytania postawione w felietonie „Pytania o stadion i nie tylko…” [przeczytaj]. Dla przejrzystości po moim pytaniu następuje odpowiedź Pana Prezydenta, a […]

Z ławy obrońcy i kibica (19). Wielkanocny zajączek à rebours

W Wielki Piątek do mojej kancelarii przyszła Pani Leokadia, której Urząd Skarbowy zabrał ze skromnej emerytury 539,15 zł.   Wielkanocny zajączek daje prezenty, a fiskus przebrany w jego skórę złoił 86 letnią emerytkę bez żadnej litości. Panią Leokadię poznałem dwa tygodnie wcześniej. Przyszła ze swoją wnuczką w sprawie, która początkowo wydawała mi się banalna, a […]

Z ławy obrońcy i kibica (18). Pytania o stadion i nie tylko

Od kilku tygodni trwa spór o stadion. Nie znam podstawowych faktów i odnoszę wrażenie, że kołobrzeżanie są w tej samej sytuacji.   Obserwując dyskusję w różnych mediach najczęściej rozmówcy mówią o sprawach, o których mają bardzo mętne pojęcie. Ostatnio na przykład toczy się ogólnopolska debata o wydłużeniu wieku emerytalnego, a ludzie nie wiedzą, jaka jest […]

Rozdział 5. O życiu internatowym i pozainternatowym

Kiedy z reksa stałem się poważnym drugoklasistą, TRM pozyskał dla nas internat. Dla ścisłości był to drugi internat, bo pierwszy był przy ulicy Giełdowej, ale z powodu ciasnoty tylko nieliczni mogli w nim mieszkać. Nowy internat mieścił się na ulicy Kamiennej w dwóch barakach, z czego jeden, mniejszy, istnieje do dzisiaj. Po rocznym pobycie w […]

Kołobrzeg w archiwum IPN – 25 (63). Kobiety w „Solidarności” – część II

  Walkę o wolną Polskę prowadziły też kobiety. W KPT „Bałtywia” w Kołobrzegu wyróżniały się Władysława Refermat, Danuta Górna i Grażyna Nowak. W części I przedstawiłem archiwalne materiały Służby Bezpieczeństwa zgromadzone w Kwestionariuszu Ewidencyjnym o kryptonimie „Zapora”, które dotyczyły inwigilacji Władysławy Refermat oraz innych członków „Solidarności” z Kołobrzeskiego Przedsiębiorstwa Turystycznego „Bałtywia” w Kołobrzegu. Obok głównej […]

Z ławy obrońcy i kibica (17). Zmarł Zenon Sopilnik

Niespodziewanie odszedł człowiek zasłużony dla Kołobrzegu, postać bardzo barwna, którą trudno w jakikolwiek sposób zaszufladkować.   Zenka znałem 30 lat. Być może słowo przyjaźń jest zbyt poważne, ale niewątpliwie był to mój dobry kolega, którego bardzo szanowałem i ceniłem. Poznałem go jesienią 1982 roku, gdy zwrócił się do mnie, abym pomógł mu w napisaniu statutu […]

Kołobrzeg w archiwum IPN – 24 (62). Pałowanie w więzieniu

W więzieniu w Wierzchowie Pomorskim znaleźli się ludzie niewinni i mija 30. rocznica ich ciężkiego pobicia. Internowanie to z punktu wiedzenia prawnego decyzja o charakterze administracyjnym. Po wprowadzeniu stanu wojennego wydawali ją Komendanci Wojewódzcy MO i w skali kraju było ich prawie dziesięć tysięcy. Decyzje o internowaniu nie zawierały żadnego uzasadnienia i nie istniała podstawa […]

Kołobrzeg w archiwum IPN – 22 (60). Kobiety w „Solidarności”

Działalność na rzecz niepodległości nie był przywilejem wyłącznie męskim. Prawie wszyscy działacze „Solidarności” lat 80-tych podkreślają rolę swoich żon.  Takim znakomitym przykładem może być Joanna Duda-Gwiazda czy też żona Bogdana Borusewicza – Alina Pieńkowska. Prawdziwą ikoną „Solidarności” była Anna Walentynowicz. W stanie wojennym wiele kobiet internowano i utworzono dla nich specjalne ośrodki w Gołdapi czy […]

Z ławy obrońcy i kibica (16). Czego uczy nas historia? (Część II)

Czy można postawić znak równości między PRL-em, a III Rzeczypospolitą, czy też za komuny żyło się lepiej jak twierdzą co niektórzy? Obie części felietonu dotyczą wpisów pod moim artykułem z dnia 11.11.2011 r. zatytułowanego „Bohaterowie patriotycznej manifestacji 10 listopada 1982 roku” [przeczytaj]. W pierwszej części felietonu opublikowanego 10 stycznia 2012 roku [przeczytaj] skoncentrowałem się na […]

Kołobrzeg w archiwum IPN – 22 (60). KE „Konserwator”

Odnalazłem  część materiałów archiwalnych dotyczących inwigilacji Mirosława Orlińskiego znanego obecnie działacza wędkarskiego kojarzonego z zawodami „Salmo Parsęty”. Materiały esbeckie można podzielić na trzy podstawowe grupy. Najpoważniejsze sprawy określane były jako „Sprawy Operacyjnego Rozpracowania” (SOR). Trochę niższa kategoria to „Sprawy Operacyjnego Sprawdzenia” (SOS). Były również „Kwestionariusze Ewidencyjne” (KE), które dotyczyły pojedynczych osób – ocenianych przez SB, […]

Z ławy obrońcy i kibica (15). Czego uczy nas historia? (Część I)

Czy można postawić znak równości między PRL-em, a III Rzeczypospolitą, czy też za komuny żyło się lepiej jak twierdzą co niektórzy? Zamieszczanie komentarzy pod artykułami to nowość, którą przyniósł Internet i elektroniczne gazety, takie jak miastokolobrzeg.pl. Kiedyś można było tylko gadać do telewizora i w zaciszu domowym pieklić się na zasadzie „gadał dziad do obrazu, […]

Z ławy obrońcy i kibica (14). O duchu walki

Mecz Kotwicy z Zastalem dostarczył mocnych wrażeń, które skłaniają do rozważań czym w istocie jest sport i jakie wartości propaguje. Przed dwoma ostatnimi meczami pierwszej rundy zakładem, że przynajmniej jeden wygramy. Oceniając siłę zespołów Śląska i Zastalu myślałem że wygramy z tymi pierwszymi. Po raz kolejny okazało się, że sport nie do końca jest przewidywalny. […]

Z ławy obrońcy i kibica (13).

Ostatni mecz Kotwicy z PBG Basket Poznań nastroił mnie bardzo optymistycznie. Dotychczas pięć meczów wygraliśmy i zanotowaliśmy tyle samo porażek, co daje nam pozycję w środku tabeli. Przegrane mecze były bardzo wyrównane i dopiero w czwartych kwartach następowała katastrofa. Należy zwrócić uwagę, że Kotwica po raz pierwszy w tym sezonie przez cały mecz grała równo […]

Kołobrzeg w archiwum IPN – 21 (59). Bohaterowie patriotycznej manifestacji 10 listopada 1982 roku

W czwartek przypada kolejna rocznica manifestacji pod Katedrą, która została bru-talnie rozpędzonej przez milicję. 10 listopada 2011 r. o godzinie 1700 Stowarzyszenie Przywracania Pamięci „Kołobrzeg 80” zaprasza pod tzw. „ołtarzyk” przy kołobrzeskiej Bazylice na uroczystości poświęcone kolejnej rocznicy manifestacji w 1982 roku. Zapraszamy wszystkich kołobrzeżan i gości, którym bliskie są ideały niepodległości i patriotyzmu, a […]

Z ławy obrońcy i kibica (12). Czy jesteśmy skazani na psucie prawa?

Istnieją niesprawiedliwe bądź całkowicie zbędne przepisy prawne, które stanowią śmiertelne zagrożenie dla uczciwych przedsiębiorców.

Z ławy obrońcy i kibica (11). A jednak mamy koszykówkę

Wiosną byłem przekonany, że dla koszykarskiej Kotwicy w wydaniu ekstraklasowym nie ma żadnego ratunku. Główny sponsor Miasto Kołobrzeg ustami swoich włodarzy wypowiadało się, że w kasie nie ma pieniędzy dla „koszykarskiej fanaberii”. Otwarciu stadionu piłkarskiego towarzyszyły informacje, że jego utrzymanie kosztuje blisko milion złotych rocznie, a ponadto silne lobby nożnych kopaczy domagało się zwiększenia środków, […]

Z ławy obrońcy i kibica (10). O profesorach nie tylko w sposób podniosły

Po czterdziestu latach o profesorach ze szkoły średniej jest łatwiej, a jednocześnie trudniej pisać. Ta dwoistość wynika z dość powszechnej przypadłości polegającej na koloryzowaniu młodości, jak również z faktu, że chętnie staramy się nie pamiętać o rzeczach przykrych, a pielęgnujemy wspomnienia o chwilach radosnych. Ze znacznej perspektywy łatwiej oceniamy, jakie wartości wpojone przez profesorów były […]

Z ławy obrońcy i kibica (9). Przypadek Alfreda Liskowa

Ze znacznym opóźnieniem przeczytałem artykuł Pana doktora Hieronima Kroczyńskiego zamieszczony w „Gazecie Kołobrzeskiej” nr 26 z 1 lipca 2011 r. opisujący przypadek Alfreda Liskowa. Dowiadujemy się z niego, że bohater artykułu kołobrzeżanin zamieszkały przy dzisiejszej ulicy Portowej w wieku 31 lat trafił z armią hitlerowską nad rzekę Prut. W nocy z 21 na 22 czerwca […]

Kołobrzeg w archiwum IPN – 20 (58). Władysław Klimiuk – założyciel „Antykomunistycznego Związku Wolnych Polaków”

17 lipca 2011 r. w Kołobrzegu zmarł Władysław Klimuk, który zasługuje na stałe miejsce w historii najnowszej Polski. Jego działalność opozycyjna wpisuje się w główny nurt sporu o genezę i początki opozycji antykomunistycznej. Znaczna część historyków z prof. Andrzejem Friszke na czele lansują pogląd, że po rozbiciu podziemia niepodległościowego w latach 40-tych w kraju zapanował […]

Kołobrzeg w archiwum IPN – 19 (57). Powiat kołobrzeski w 1949 roku w relacji UB

Prawie wszystkie moje dotychczasowe publikacje dotyczyły lat 80-tych ubiegłego wieku. Wyjątkiem był artykuł opisujący działania band sowieckich w 1946 roku. W archiwum Instytutu Pamięci Narodowej znajduje się znaczny zbiór dokumentów z lat 1945-1989 odnoszący się do Kołobrzegu. Jestem pierwszym czytelnikiem tych archiwaliów, które czekają na poważne, naukowe opracowanie. Poniżej prezentuję jeden z tych dokumentów, tj. […]