W imieniu Stowarzyszenia Przywracania Pamięci Kołobrzeg 80, którego jestem sekretarzem, serdecznie zapraszam wszystkich patriotów na obchody 44. rocznicy największej manifestacji w stanie wojennym w Kołobrzegu. Uroczystości rozpoczynamy w dniu 10 listopada 2026 r. o godzinie 17:00 Mszą Św. w Katedrze w intencji uczestników tej manifestacji. Bezpośrednio po zakończeniu Mszy Św. spotkamy się pod tzw. „Krzyżem Solidarności” na zewnątrz świątyni, od strony ulicy Armii Krajowej. Będziemy się tam modlić, zapalimy znicze i złożymy kwiaty upamiętniające wszystkie ofiary stanu wojennego. Oddamy w ten sposób hołd wszystkim dzielnym ludziom, którzy w nocy stanu wojennego mieli odwagę, aby zaprotestować i wyrazić swój sprzeciw wobec bezprawia.

            Manifestację zorganizowała „Solidarność”, a praktycznie dwóch ludzi, tj. Wojciech Krzewina i Dariusz Jurek, obaj z Kombinatu Budowlanego. Wydrukowali oni ulotki i je rozprowadzili. 10 listopada przypadała druga rocznica zarejestrowania przez Sąd Wojewódzki w Warszawie NSZZ „Solidarność”. Służba Bezpieczeństwa, spodziewając się w tym dniu manifestacji w całej Polsce, internowała w obozach wojskowych ponad 1500 działaczy „Solidarności”. Z Kołobrzegu do obozów wojskowych trafili m. in. Henryk Bieńkowski, Sławoj Kigina, Janusz Grudnik, a więc najbardziej aktywni działacze. Służba Bezpieczeństwa podjęła szereg innych działań, aby nie dopuścić do manifestacji, na przykład zakazując młodzieży opuszczanie internatów oraz wysyłając na ulice Kołobrzegu liczne patrole żołnierzy, Wojskowej Służby Wewnętrznej i Wojska Ochrony Pogranicza. Pomimo tych akcji, po godzinie 15:00 na Placu 18 Marca w Kołobrzegu zaczęli gromadzić się ludzie. Patrole MO, aby zastraszyć, rozpoczęły legitymowanie gromadzących się patriotów (poniżej zdjęcia to dokumentujące). Postanowiono przenieść manifestację pod kołobrzeską katedrę, gdzie od 16 grudnia 1981 roku Kazimierz Mirecki i jego koledzy z „Solidarności” zawieszali krzyż i palili znicze, pomimo iż SB każdego dnia je niszczyła. Manifestacja miała charakter pokojowy. Śpiewano pieśni o charakterze patriotycznym i religijnym, jak również modlono się w intencji wolnej ojczyzny.  O godzinie 17:00 większość demonstrantów weszła do katedry i uczestniczyła we Mszy Świętej. Po jej zakończeniu, około 17:45, demonstranci ponownie zgromadzili się pod katedrą, a tym razem było ich znacznie więcej. W okolicach ratusza zgrupowały się oddziały ROMO i po kilkukrotnych wezwaniach do rozejścia się, romowcy w zwartym szyku, uzbrojeni w długie pałki i tarcze, ruszyli na manifestantów. Należy dodać, że manifestacja pod katedrą była legalna, gdyż zgodnie z obowiązującym wówczas prawem, mogły odbywać się zgromadzenia na placach przykościelnych. Przez kilka godzin w całym Kołobrzegu SB i milicjanci uganiali się za demonstrantami. Zatrzymano kilkadziesiąt osób. Wobec 28 demonstrantów sporządzono wnioski o ukaranie na kolegium i wymierzono surowe grzywny. Pięć osób skierowano w trybie przyspieszonym do sądu pod zarzutami znieważenia milicjantów. Wiele osób zostało pobitych. Udokumentowane są dwa przypadki pobicia młodych ludzi, tj. Janusza Rosołowskiego i Henryka Brzuszka. Ujawnił się również przypadek pobicia siedemnastoletniego wówczas Piotra Lepy. Funkcjonariusze najpierw przewrócili go i kopali, a kiedy na pomoc przybiegli ludzie, zostawili go w spokoju. Piotr Lepa przejechał pod halę na ulicy Wąskiej i tam został ponownie zatrzymany przez milicję i kilkakrotnie uderzony w twarz. W wyniku pobicia, Piotr Lepa doznał wstrząśnienia mózgu i złamania żeber. Żaden ze sprawców nigdy nie poniósł konsekwencji prawnych i nie został ukarany.

            Staraniem naszego stowarzyszenia, w miejscu demonstracji ustawiliśmy tablicę pamiątkową, w której wymieniliśmy organizatorów, jak również wszystkie osoby ukarane za udział w demonstracji. Poniżej publikuję zdjęcia z mojej książki „Kołobrzeg – twierdza Solidarności”, w której szczegółowo opisałem przebieg wydarzeń. Publikuję również zdjęcie z obecnym wyglądem zewnętrznej części katedry, na której umieszczono „Krzyż Solidarności” z pamiątkową tablicą.

            Zapraszam wszystkich patriotów na uroczystości rocznicowe. Trzeba pamiętać o tamtych wydarzeniach, aby nie dopuścić do ich powtórzenia.

Edward Stępień, Sekretarz Stowarzyszenia