Wraz z żoną Wirginią chcemy polecić wieczór z poezją Krzysztofa Cezarego Buszmana, który odbędzie się w dniu 21 listopada 2025 r. (w piątek) o godzinie 18.00 w Adebar – Laboratorium Kultury w podziemiach kołobrzeskiego ratusza. Organizatorem jest Regionalne Centrum Kultury, wstęp wolny. Autor będzie czytał swoje wiersze, a głos ma piękny i trzeba dodać, że naukę interpretacji pobierał u mistrza Krzysztofa Kolbergera. Jest to trzecia wizyta Buszmana w Kołobrzegu, a dwie poprzednie zakończyły się sukcesem, gdyż uczestnicy wychodzili ze spotkania oczarowani autorem i jego poezją.

            Poezją Buszmana „zaraziła” mnie żona Wirginia wiele lat temu. Z zachwytem odsłuchałem płytę z poezją tego autora czytaną przez Krzysztofa Kolbergera pt. „Przewodnik po chmurach”. W wierszu tytułowym poeta pisze, cyt.:

„(…) Bo dam Ci

Przewodnik po chmurach

Ze wszystkich

Dokładny – najbardziej

I jeśli kiedyś zapragniesz

To w chmurach

Z pewnością

Mnie znajdziesz

Dziś wracać na ziemię mi nie każ

Choć ziemia z błękitów mnie woła

Bo tego nie zmienisz w człowieka

Kto raz się przemienił w anioła (…)”

            Na płycie jest 16 wierszy i doprawdy każdy nadaje się do zacytowania.

            Niezwykłym projektem twórczym była płyta z wierszami poety pt. „Stare Powązki strofy o przemijaniu” z mottem autora:

„Nie chcę Ci frazesami łudzić

Lecz tylko chcę powiedzieć coś Ci

Że to nie śmierć rozdziela ludzi

Ludzi rozdziela brak miłości.”

            Wiersze Buszmana czytają Wiktor Zborowski, Piotr Machalica, Adrianna Biedrzyńska, Kazimierz Kaczor, Marian Opania, Jerzy Bończak, Ewa Błaszczyk, Cezary Pazura, Franciszek Pieczka, Karol Strasburger, Ignacy Gogolewski, Danuta Stenka, Olaf Lubaszenko, Jerzy Zelnik, Krzysztof Kolberger oraz autor, którego interpretacja nie odbiega od pozostałych wykonawców. Na płycie tej Zbigniew Zamachowski czyta wiersz „Nic ze sobą”, cyt.:

„Nic ze sobą – oprócz siebie nie zabiorę

Może tylko ptasie pióro – trzepot losu

Bo nam zawsze stąd odchodzić jest nie w porę

Choć na życie przecież to jedyny sposób

Nic ze sobą oprócz siebie nie zabiorę

Nawet nędzarz tu zostawi w spadku biedę

Do wieczności dobierając aureolę

Tak starannie jak to czynił już niejeden (…)”

            W zbiorach mojej żony znajdują się tomiki Buszmana „Wiersze zawieruszone, czyli Przewodnik po chmurach”, „Krótkie wiersze na długie lata”, „Kwarantanna czyli wiersze czasu zarazy”, „Krótkie wiersze na długi czas”, „Pole na wiersze”, „Wiersze Wam Wieszczę”, „Trafione w dziesiątkę Dekalog Poetycki”, „Strofy koronne”, „Krótkie wiersze na długą podróż”. Jest to tylko niewielka część twórczości tego autora. Ulubionym naszym tomikiem jest „Podróż z Aniołem Stróżem”. Wirginia zaznaczyła mi swoje ulubione wiersze i musiałem podjąć niełatwą decyzję wyboru. Oto on – „Modlitwa domodlona”, cyt.:

„Tyle w nas wiary co niemocy

Nadziei – ile rozczarowań

Pozwól nam Panie w dzień powszedni

Prawdziwą ludzką twarz zachować

Tyle pokory w nas co pychy

Słabości tyle co i siły

Wskaż nam dziś Panie drogę prostą

Wśród tych pokrętnych i zawiłych (…)”

            W kolekcji mojej żony jest również kilkanaście płyt z piosenkami różnych wykonawców do wierszy Buszmana. Moją ulubioną jest płyta Jarosława Jar Chojnackiego pt. „Zabijanie czasu”. Do słów poety muzykę napisali m.in. Włodzimierz Korcz, Jerzy Satanowski, Janusz Sęt, Krzesimir Dębski. Drugą płytą godną polecenia jest nagranie koncertu galowego „Najwcześniej później” w reżyserii Laco Adamika w ramach XI Elbląskich Nocy Teatru i Poezji Festiwal Piosenki Wartościowej. Muzykę do wierszy Buszmana napisali wyżej wymieni kompozytorzy, a ponadto  Janusz Strobel, Włodzimierz Nahorny, Jarosław Jar Chojnackiego oraz inni. Obie płyty są przepiękne, a poezja Buszmana znakomicie nadaje się do śpiewania.

            Nie pretenduję do miana krytyka, a jestem, zwykłym „konsumentem” poezji i literatury, i nie mnie dokonywać ocen twórczości Buszmana. Oddam więc głos osobom, które znają się na poezji.

            Katarzyna Gӓrtner napisała, cyt.: „Czuje się w tej poezji świeżość, hardość i talent tej miary, co kiedyś o Jonaszu Kofcie mówiło się w kręgu literackiej bohemy, iż ma szansę sięgnąć po laur czwartego wieszcza Polski.”

            Karol Strasburger wyraził opinię, że, cyt.: „W całym naszym życiu są sprawy, o których myślimy, które czujemy, ale nie potrafimy ich nazwać. Poezja Buszmana w sposób mądry i wrażliwy nam to ułatwia.”

            Podzielam ocenę Jerzego Zelnika, że jest to „Poezja pisana sercem i sumieniem.”

            Wybitny aktor Ignacy Gogolewski stwierdził, cyt.: „Rekomendując wiersze Krzysztofa Cezarego Buszmana przychodzi mi na myśl poezja międzywojenna, rymowana, a jednak zapowiadająca XXI wiek. Inwokacje „Modle się Boże do Ciebie”, „Pójdę za zdmuchniętym płomieniem” świadczą o wrażliwości wiary i pragnieniu tego co było, a co jest niezmienne. Wydaję się jakby Buszman był prekursorem Herberta albo kontynuatorem Różewicza. To ważny głos polskiej poezji.”

            W opinii mojej żony Wirginii poezja Krzysztofa Buszmana jest znakomitym źródłem do stawania się lepszym człowiekiem, rozbudza potrzebę wrażliwości i uważności na drugiego, jest ostoją wartości… Można rzec, że jest takim „ulepszaczem” człowieka. Podzielając to spostrzeżenie, dostrzegam w poezji Buszmana przede wszystkim życzliwość do drugiego człowieka.

            Do zobaczenia w piątek w Adebarze.

Adwokat Edward Stępień